Friday, January 9, 2009

Chapter 1 - Language Structure: An Overview


Let us begin by considering the question, “What do you know about the English language?” Any grammatical categories or principles that we discover and describe throughout this book will derive from answers to that question. The first thing that you know about English is what is not English. For instance, is the matter cited in 1.1 English?

1.1
Una palabra se muere cuando se pronuncia, dicen.
A mí, me parece que sólo en ese momento empieza a vivir.

Again the answer is, No. It looks a bit more like English than the Arabic because it uses a similar alphabet, but it has accent marks on some letters and the letters do not spell English words or sound like English when read aloud. You may recognize it as Spanish.

I. PRONUNCIATION / SPELLING

So we are interested in explaining how someone who knows English is able to recognize written or spoken samples of language as not English. But consider the next example. Look at it, read it aloud, then ask the same question: Is it English?

1.2
uh yord es beb yim ick es reg, fum shay
oy shay ick chisp dibins po creeze vop fay

If you have to answer Yes or No, the answer must be No. But there is something about 1.2 that sets it off the Spanish in 1.1). That is because 1.2 sounds like English when it is read aloud, and sort of looks like English as it is spelled.

This brings us to the next thing (besides recognizing what is not English) that you know about English: You know how to pronounce and spell English. (Language scholars use the term “phonology” to refer to the English pronunciation system, and they use the term “orthography” to refer to its spelling system.)

Your knowledge of English phonology is not limited to knowing just which consonant and vowel sounds occur in English; it also includes an intuitive knowledge of just how English arranges sounds one after the other to make English-sounding syllables.

II. WORD FORMATION

Now let’s look at yet another example of language and return to our original question: Is this English?

1.3
just dead live say said begins is
word day a some that it I to when

If we must answer, Yes or No, it seems that Yes is now the appropriate answer, although it is not an unqualified Yes. The two lines in 1.3 are like the lines in 1.2 in that they too have only English sounds (and letters) arranged into syllables that sound (and are spelled) using English patterns. That is, these lines fully conform to the principles of English phonology / orthography. But whereas 1.2 used English sounds and letters to represent meaningless syllables, 1.3 is composed of syllables that make up completely meaningful English words. When English-sounding syllables take on symbolic meanings, i.e., when they are in fact words, then linguistic principles that go beyond phonology are operative: the principles that govern the formation of English words. (Linguists use the term “morphology” to refer to the study of word formation in a language.)

There is nothing to be said about the meanings of the “words” in 1.2 because they are not in fact words and do not have meanings -- the spaces in 1.2 do not really separate words, but only English-sounding syllables.

As someone who knows English, you know when English-sounding syllables are in fact symbolic and when they are not. Any sequence of English sounds that has a consistently identifiable meaning associated with it is called a morpheme. Some morphemes, like dead, are also independent words; others, like the -d in said or the -s in begins, can occur only as parts of words.

You know, for instance, that the present tense form of the verb begin must place the -s that indicates present time at the end and not at the beginning of the word. If the spelling sbegin had occurred in 1.3 it would have seemed in some ways as nonsensical as the spellings in 1.2. You also know that you can change the noun day into an adjective by placing -ly at the end of it, producing daily, but not by putting -ly at the beginning of it; i.e., you know that lyday is not an English word. In knowing English, you know the list of its morphemes (how to pronounce them, how to spell them, and what they mean), and you also know how they must be ordered (i.e., morpheme patterns) when two or more of them occur in a word. These two types of knowledge, together, constitute your knowledge of English morphology.

III. GRAMMAR

Your knowledge of the principles of English pronunciation (phonology) and English word formation (morphology) is only part of what you know about the English language. Look what happened when one of the greatest poets of the English language took the same words listed in 1.3 and, using a few of them twice, arranged them in the following way:

1.4
A word is dead
When it is said,
Some say.

I say it just
Begins to live
That day.
-- Emily Dickinson

The question that has governed the discussion in this chapter (Is this English?) can now be answered with an unqualified, even resounding, Yes. But what characteristics does 1.4 have that the very same words in 1.3 lacked? Here is a reprinting of 1.3 to make it easier for you to compare the two and see how they differ:

1.5
just dead live say said begins is
word day a some that it I to when

An answer that readily comes to mind is that the words in 1.4 are arranged into English sentences, whereas the words in 1.3 are not. But that answer really begs the question, which can be reformulated as, What in fact is a sentence? A sentence is an arrangement of words where the words act on one another, specifying and even changing one another's meanings, and thus expressing relationships and connections among the entities to which the words refer. The principles that specify exactly how to arrange words so that they express such relationships, and thus qualify as sentences, are the principles of English syntax. (The term “grammar” is often said to refer to morphology as well as syntax, but I use the term “grammar” in this book more or less interchangeably with the term “syntax.”)

And such reflection should lead to the kind of question that will be the main focus of our attention in this book: What, exactly, did Emily Dickinson know about the English language that made it possible for her to arrange those English words in just such a way that they could express all of those relational ideas, and what exactly do you and I know that made it possible for us to understand all of those relational ideas when we read her poem? We must obviously know more than the principles of English pronunciation and English word formation.

The first thing we must know in order to create and understand English sentences is how words are grouped into categories according to what they do in sentences. These syntactic categories are called parts of speech, and some of the terms such as noun, verb, adjective, adverb, personal pronoun, preposition, indefinite article, demonstrative article, subordinating conjunction, passive auxiliary, and infinitive marker, are in fact names of parts of speech. The first task of syntactic description is thus to discover the set of parts of speech that exist in English and to assign English words to their appropriate part-of-speech categories. The second task of syntactic description is to state the patterns of arrangement of parts of speech in phrases of various types and the patterns of arrangement of phrases into clauses and ultimately into sentences.

There is an additional dimension to syntactic description that category labels such as those in the previous paragraph do not address, and it is this: The positions of each word in each phrase and of each phrase in each clause are also precisely determined and defined by syntactic principles.

Here is what you and I know about how to construct meaningful sentences in English: (a) the part of speech of every word in our vocabulary, (b) the positions each of those words can occupy in English phrases, (c) the kinds of phrases English has, and (d) the positions of each of those phrases in clauses or other phrases. The two sentences in the poem in 1.4 expressed meaningful relationships because the words were arranged in accordance with the principles of English grammar that everyone who speaks English knows intuitively, whereas the words in the random lists in 1.3 did not express meaningful relationships because they were not arranged in accordance with those principles.

It is one thing to know intuitively how to arrange words into phrases and phrases into clauses; it is an entirely different thing to be able to apply a particular set of grammatical labels to words, phrases, and clauses. Unfortunately, the term “grammar” is commonly applied to both types of knowledge: On the one hand, we can say that anyone who can speak and understand English knows English grammar, but on the other hand, we often say that someone “knows her grammar” when she can label the parts of speech of words and describe their functions in phrases and clauses, etc. We should thus keep in mind the two senses of the word “grammar,” in talking about the degree to which someone “knows” English grammar. Everyone who can use English fully and effectively “knows grammar” in the first, intuitive, sense; but only someone who has mastered a particular system of grammatical labeling “knows grammar” in the second, academic, sense.

One knows English grammar in the second sense described in the previous paragraph when one can answer two questions about each word, phrase, or clause in an English sentence: (a) What kind of word, or phrase, or clause is it? (This is its form.) and (b) What position does it occupy in a higher structure? (This is its function.) In 1.5 you will find the answers to these questions as they relate to the complex sentence A word is dead when it is said. Please note that the phrase "complex sentence" is the formal label for the whole sentence. Within that sentence there are four functional positions, each listed on its own line and labeled in all upper case letters. The labels for the formal categories that occupy those functional positions are given next to the functional labels; these are in lower case letters. The word or words to which both types of labels simultaneously apply are given inside of parentheses.

1.5
complex sentence (A word is dead when it is said.)
SUBJECT noun phrase (a word)
PREDICATER linking verb phrase (is)
SUBJECT COMPLEMENT adjective phrase (dead)
CLAUSE COMPLEMENT adverbial clause (when it is said)

The display in 1.5 thus asserts, for example, that the phrase a word is formally a noun phrase that occupies the SUBJECT position in the complex sentence A word is dead when it is said. The subject noun phrase could be further analyzed as in 1.7.

1.6
noun phrase (a word)
DETERMINER indefinite article (a)
HEAD noun (word)

The display in 1.6 thus asserts, for example, that the word a is formally an indefinite article (that is its part-of-speech label), and that it occupies the DETERMINER position in the noun phrase a word. The CLAUSE COMPLEMENT adverbial clause listed in the last line of 1.7 could be further analyzed as in 1.7.

1.7
adverbial clause (when it is said)
SUBORDINATER subordinating conjunction (when)
SUBJECT noun phrase (it)
PREDICATER verb phrase (is said)

Before moving on to the fourth and final level of linguistic structure, discourse structure, let us focus a bit more on the distinction between functional and formal labels in syntax. If we remove the word A from the noun phrase a word in 1.6 and replace it with the, the functional label DETERMINER would remain unchanged, but the formal label of the part of speech would change from indefinite article to definite article. Other parts of speech that can occupy the DETERMINER position in a noun phrase are demonstrative articles (this, that, these, those) and possessive articles (my, your, his, her, its, our, their) -- both clearly different formal categories but both able to occupy the same functional position in a noun phrase that indefinite and definite articles can occupy.

The same distinction between function and form is applicable at the phrase level. If I replace the word dead in A word is dead when it is said with a corpse, the SUBJECT COMPLEMENT label of dead would remain, but this position would now be occupied by a noun phrase instead of an adjective phrase. And, whereas the adjective phrase dead has only the adjective dead occupying the HEAD position within it, the SUBJECT COMPLEMENT noun phrase a corpse has a DETERMINER indefinite article, a, and a HEAD noun, corpse. Please take some time to study the analytical displays presented in this section, carefully noting just what the various functional and formal labels are saying about the words they label.

We saw in earlier sections that you, and all speakers of English, know the categories of English sounds and their patterns in English syllables (phonology). You also know a large inventory of English morphemes and their patterns in English words (morphology). In this section we have seen that you intuitively know the part of speech of each English word in your vocabulary and you know how parts of speech pattern into phrases and clauses (syntax). But there is one more dimension to language structure that we should look at briefly in order to complete this overview of the structure of English, and that is discourse structure.

IV. DISCOURSE STRUCTURE

Suppose I had presented the two sentences in the poem by Emily Dickinson in the following order and asked you the question, Is this English?

1.8
I say it just begins to live that day.
A word is dead when it is said, some say.

You probably would have answered Yes, if Yes and No were your only choices. But there is a sense in which these same two sentences as the ones in the poem are less “English” when their order is switched as in 1.8. Something is odd, or confusing about them. What is it? What does the pronoun it refer to? What is the day referred to in the phrase that day? Even when you read the second sentence, you are still not sure of the answers to these questions. For the two sentences to make complete sense, they have to occur in the order they had in the poem.

It thus seems that another part of what you know about English is how to fit sentences together meaningfully into larger discourse units, typically conversations in spoken language and paragraphs in written language. That is, we need to classify sentences into certain categories and then try to describe the positions of each type of sentence in discourse patterns.

Outline structure of English

sentences
are analysed into
clauses
are analysed into
phrases
are analysed into
words
are analysed into
morphemes

up down

sentences
are used to build
clauses
are used to build
phrases
are used to build
words
are used to build
morphemes


(collected from Internet and revised by me)

An nghỉ yên bình...

Sững sờ và run rẩy - Amelie Nothomb


Tên truyện: SỮNG SỜ VÀ RUN RẨY
Tác giả: Amelie Nothomb
Dịch giả: Thi Hoa
Số trang: 172

Đề cập đến sự va chạm giữa phương Đông và phương Tây một cách hài hước và bình dị, Sững sờ và run rẩy là một khám phá mới của nữ tác giả Amelie Nothomb trong việc thể hiện một vấn đề lớn: sự xung đột các nền văn hóa trong một khuôn khổ nhỏ của một cuốn sách chưa đầy 200 trang này.

Amelie- nhân vật chính trong tác phẩm là một cô gái người Bỉ vừa được nhận vào làm việc trong một công ty của Nhật Bản. Ngay từ ngày đầu tiên cho tới ngày cuối cùng trong thời hạn hợp đồng 1 năm, cô vẫn chưa khi nào hết trầm trồ, hết ngạc nhiên về lối sống và hành xử của những người xung quanh.

Tác giả đóng khuôn những sự kiện của tác phẩm trong các mối quan hệ ở văn phòng công ty Yumimoto với trật tự nghiêm ngặt "Ông Haneda là cấp trên của ông Ômôchi. Ông Ômôchi là cấp trên của ông Saito. Ông Saito là cấp trên của cô Mori. Cô Mori là cấp trên của tôi. Còn tôi không là cấp trên của ai hết".

Chính Amelie thừa nhận rằng những mối quan hệ khác của cô trên đất nước Mặt Trời mọc kiểu như "với hàng xóm hay với một người Nhật tình cờ đi ngang qua đều rất tốt đẹp" thì cũng chính cô càng không thể hiểu được những điều kì cục mà mình gặp ở công ty.

Ngay từ khi bắt đầu công việc tại Yumimoto, Amelie đã không ý thức được vai trò hay nhiệm vụ của mình tại đây. Hành trình của cô bắt đầu từ một nhân viên phục vụ cà phê cho tất cả mọi người rồi trở thành người thu phát thư tự nguyện, người đi xé lịch,… cho công ty. Ngay khi cô nói: "Tôi đã trở thành kế toán cho công ty Yumimoto và tôi nghĩ mình không thể xuống thấp hơn được" thì thật bất ngờ lúc đó, cô mới ở điểm bắt đầu cho một hành trình tuột dốc không phanh của mình.

Điểm cuối cùng trên con đường sự nghiệp của Amelie tại Nhật là: bà "Nước Tiểu" chuyên dọn nhà vệ sinh. Và điều mà người đọc ngạc nhiên hơn là Amelie vẫn ở đó, đối đầu với tất cả một cách kiên cường, nhẫn nại và đôi chút nhún nhường, câm lặng để hoàn thành hết một năm hợp đồng tại Nhật.


“
Trong nghi lễ hoàng gia Nhật Bản ngày xưa, có một quy định là khi tâu lên Hoàng đế phải thể hiện vẻ “sững sờ và run rẩy”.

Tôi rất mê nghi thức này. Nó hợp biết bao với trò chơi của các diễn viên trong những bộ phim về các Samourai, khi họ thưa gửi với thầy của mình, giọng lạc đi vì sự tôn kính tới mức siêu nhiên.

Thế là tôi mang mặt nạ của kẻ sững sờ và tôi bắt đầu run rẩy”

(Sững sờ và run rẩy)

Trong cuốn sách, nhà văn dành rất nhiều trang để nói về quan niệm của người Nhật về những điều căn bản: danh dự, tự trọng, và khái quát hơn, về cuộc sống và con người.

Trong chính hành động của cô gái Bỉ Amelie cũng có phần nào sự kiêu hãnh của một người ngoại quốc trên đất Nhật (và chịu ảnh hưởng một cách không chủ định từ đất nước, con người nơi đây): cô không bỏ việc vì điều đó là nhục nhã đối với một viên chức ở Nhật (đương nhiên, ở phương Tây, ở quê hương của cô thì người ta chẳng phải xấu hổ gì về điều này.)

Văn phòng công ty Yumimoto trở thành một xã hội Nhật Bản thu nhỏ với mọi điều phức tạp, rắc rối và những nghi thức riêng đủ cho khiến những người thuộc một nền văn hóa khác phải cảm thấy "sững sờ và run rẩy".

Thói tật hành hạ đồng nghiệp mới, những mệnh lệnh khó hiểu, những toan tính, trù dập, hay cả sự ghen tị, hiềm khích chốn văn phòng đều được Nothomb miêu tả tinh tế. Đối diện với tất cả những mối quan hệ phức tạp này, có lẽ chỉ những cảm tình với Fubuki mới đủ sức níu Amelie ở lại. Tuy nhiên đó không hẳn là tình bạn, không hẳn là tình cảm đồng nghiệp hay một điều gì tương tự thế. Nó chỉ có thể là mối tương giao của hai cô gái trong gần 10 nhân viên nữ làm việc trong toàn bộ hệ thống công ty cồng kềnh này.

Bằng giọng văn hài hước và hóm hỉnh, Nothomb tạo ra những tình huống va chạm giữa hai nền văn hóa: Nhật Bản và Bỉ hay chính là sự va chạm của truyền thống văn hóa phương Đông và phương Tây. Nothomb dùng những ẩn dụ hài hước về sự khác biệt giữa hai nửa thế giới: "Bộ não Nhật Bản có thể có khả năng cố quên đi một ngôn ngữ. Bộ não phương Tây thì không có cách gì làm được điều đó".

Cũng phải thừa nhận rằng trong cách nhìn nhận về văn hóa Nhật hay một số đặc điểm nổi bật của tư duy phương Đông, Nothomb đã tạo nên sự gần gũi và chân thực bằng nỗ lực chân thành trong việc tiếp nhận và thích nghi với những khác biệt về văn hóa.

Tư tưởng này khiến cho tác phẩm duy trì được mạch hài hước, tinh tế và nhẹ nhàng. Hình như vấn đề lớn lao về sự giao thoa và hòa hợp văn hóa bắt đầu từ những sự vị tha và khoan dung văn hóa này.

Tác phẩm mang màu sắc của một cuốn tự truyện mà trong đó, nhà văn như đang bộc bạch và chia sẻ không chỉ những kinh nghiệm làm việc mà là trải nghiệm, cảm nhận cuộc sống của mình trong thời gian ở Nhật.

Sững sờ và run rẩy đã đánh dấu một bước ngoặt trong sự nghiệp văn chương của Amelie Nothomb với hơn 500.000 bản được phát hành. Với tác phẩm này, Amelie Nothomb đã được nhận giải thưởng Hàn lâm của Pháp cho thể loại tiểu thuyết và tác phẩm này cũng đã được chuyển thể thành phim năm 2003.

Phương Thảo

09/01/09

Những ngày đầu năm, thường người ta sẽ muốn nói nhiều đến những lời hay, ý đẹp và "Phát ngôn & Hành động ấn tượng" tuần này cũng vậy. Ở đây, chỉ có hành động liên quan đến văn hóa ứng xử với cảnh quan là một điểm đáng tiếc.



"Phải thật sự phát huy dân chủ"

Cùng với việc dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng viết trong thông điệp gửi đi đầu năm:

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng

"Các giải pháp chủ động ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội đều hướng tới việc phát huy nguồn lực của toàn xã hội và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân. Nhân dân là lực lượng chủ đạo trong việc thực hiện các giải pháp; vì vậy, phải thật sự phát huy dân chủ".

Thủ tướng cũng khẳng định: "Nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư của khối DNNN, Chính phủ đã giao các ngành chức năng tạo thuận lợi, đồng thời tăng cường kiểm tra, không vì chủ trương kích cầu mà buông lỏng quản lý, dễ dãi chấp nhận những dự án kém hiệu quả, không có khả năng cạnh tranh, làm ô nhiễm môi trường, gây nguy cơ tăng lạm phát trở lại". (VietNamNet, 2/1)

“Bộ trưởng cũng bất ngờ”

Ông Bùi Bá Cường

Con số tăng trưởng GDP 6,23% của năm 2008 mà Tổng cục Thống kê đưa ra thậm chí gây “sốc” cho cả những người làm kế hoạch và dự báo, khiến "Bộ trưởng cũng phải bất ngờ" vì một số con số về chỉ tiêu, ước định đưa ra trước đó ở mức cao hơn.

Giải thích tại sao không công bố chỉ số ICOR để xét về hiệu quả đầu tư hàng năm, ông Bùi Bá Cường, Vụ trưởng Vụ Thống kê tài khoản Quốc gia (Tổng cục Thống kê) nói:

"Ngay trong Tổng cục Thống kê cũng chưa thống nhất về phương pháp tính, như tính theo giá thực tế hay giá so sánh, tính theo vốn đầu tư hay tích lũy tài sản... Lãnh đạo Tổng cục cũng chưa thật yên tâm về phương pháp, hơn nữa chất lượng con số đầu vào cũng chưa thật cao nên nếu công bố có thể khiến nhiều người không hiểu thì giật mình"
(VnEconomy, 7/1)

“Khi GDP giảm hai phần trăm thì tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng 1%"

Cồn nhân ở nhiều nơi đang đứng trước nỗi lo thất nghiệp

Ts. Kinh tế Nguyễn Quang Hưng cho biết trên Tiền Phong (6/1), "Phải đến sau Tết Nguyên đán con số thất nghiệp mới lộ rõ”.

Ông Hưng khuyến cáo nên chú ý phải giải quyết việc làm trong năm 2009 cho 1,7 triệu người đến tuổi lao động. Dự báo các ngành may mặc, giày da, chế biến đồ gỗ… sẽ có số lượng thất nghiệp nhiều nhất.

Đến thời điểm này, chỉ lướt qua các báo đã thấy chủ đề thất nghiệp đang trở nên "nóng" như thế nào: Nhiều công nhân ở Hải Phòng mất việc làm (Nhân Dân), Hơn 35.000 lao động tại Tp. HCM mất việc (VnExpress), Hàng nghìn công nhân Thanh Hóa đình công (Dân Trí)...

Một tỷ phú Đức tự sát vì khủng hoảng tài chính

Ông Adolf Merckle (Ảnh: finfacts.ie)

Trong ngày lạnh giá 5/1, Adolf Merckle đã nhảy ra phía trước một đoàn tàu và bị cán chết, sau khi "đế chế" kinh doanh của ông, vốn có cổ phần từ các nhà máy sản xuất xe hơi cho tới những công ty dược, xi măng, lâm vào tình trạng khó khăn do khủng hoảng tài chính toàn cầu.

"Những khó khăn từ cuộc khủng hoảng tài chính tác động tới các côgn ty của ông và những bất ổn trong vài tuần gần đây, cộng với cảm giác bất lực vì không làm chủ tình thế, đã đánh quỵ một doanh nhân đầy nhiệt huyết" - gia đình Merckle ra thông báo về nguyên nhân khiến người đàn ông nắm giữ khối tài sản lên tới 9,2 tỷ USD (theo Forbes) trong năm 2008 tự sát.

Trước ông Adolf, đã có vài đại gia khác tự kết liễu mạng sống khi phát hiện mình gần như sạt nghiệp: Tháng 9/2008, triệu phú tài chính người Anh Kirk Stephenson cũng tự sát bằng cách nhảy ra chắn đầu một đoàn tàu cao tốc. Vài ngày trước Giáng sinh, tại New York, Villehuchet đã uống nhiều thuốc và cắt vào cổ tay để tìm đến cái chết, sau khi gia tài của ông cùng người thân trị giá 1,4 tỷ USD bị "siêu lừa" Bernard Madoff làm "bốc hơi".

Ngay vài giờ trước khi tỷ phú người Đức Merckle tự tử, tại Mỹ, ông Steve Good, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của một trong những công ty thuộc dạng "trùm" về buôn bán bất động sản ở Chicago, đã chĩa súng vào đầu và xiết cò. (Thể thao & Văn hóa, 8/1)

"Không có chuyện “cắt đất” cho nước khác!"

Thứ trưởng Ngoại giao, Trưởng đoàn đàm phán Chính phủ Việt Nam Vũ Dũng và người đồng nhiệm Trung Quốc Vũ Đại Vỹ ký biên bản lúc 2h5’ ngày 1/1/2009 (Ảnh: VNN)

"Chủ quyền lãnh thổ là vấn đề mang tính nguyên tắc, không thể nhân nhượng. Do lịch sử để lại, có những khu vực quá canh, quá cư, Hai đoàn đàm phán đã nhất trí linh hoạt điều chỉnh trên cơ sở cân bằng lợi ích. Vì vậy, không thể có chuyện “Việt Nam mất đất”, “cắt đất” cho nước này, nước kia như một số mạng nước ngoài đưa tin. Chỉ có thể giải thích rằng những mạng này hoặc do thiếu thông tin hoặc cố tình làm sai lệch thông tin vì những ý đồ khác nhau".

Thứ trưởng Ngoại giao Vũ Dũng khẳng định như trên sau khi hai Trưởng đoàn đàm phán cấp Chính phủ về biên giới lãnh thổ Việt Nam – Trung Quốc vừa ra Tuyên bố chung hoàn thành công tác phân giới cắm mốc biên giới đất liền Việt Nam và Trung Quốc. (VietNamNet, 2/1)

Cần có hàng rào của lòng tự hào dân tộc

Bà Kim Hạnh (Ảnh: BD)

Đó là điều bà Vũ Kim Hạnh nhắc đến, coi như một "sức mạnh mềm" cần có trong việc tăng thêm lực cạnh tranh cho hàng hóa VN trên thị trường nội đại, khi từ 1/1/2009 hàng rào bảo hộ trong nước bắt đầu được dỡ bỏ theo cam kết gia nhập WTO của VN.

Tại hội thảo “Đẩy mạnh bán hàng VN trên thị trường nội địa 2009” do Trung tâm nghiên cứu kinh doanh BSA, Báo Sài Gòn Tiếp Thị phối hợp tổ chức, bà Kim Hạnh - Chủ tịch Câu lạc bộ DN Hàng VN chất lượng cao, khẳng định:

"Chúng ta không thể mạnh kịp thời về xây dựng hàng rào kỹ thuật đối với các sản phẩm, thương hiệu của nước ngoài nhưng chúng ta có thể thiết lập hàng rào về tâm lý, tinh thần tự tôn và lòng tự hào dân tộc của người tiêu dùng VN theo tinh thần "Hàng VN vì người VN, cùng vượt khó khăn 2009".

"Người Hà Nội làm xấu Hà Nội đi"

Nhà văn Băng Sơn (Ảnh: VNE)

Nhà văn Băng Sơn nói về việc người dân ở Hà Nội "chơi" hoa tại lễ hội phố hoa: "Chúng ta mang danh hiện đại, thế mà đi chơi hoa lại bẻ cành, phá hoa làm xấu tiếng cả dân Thủ đô.

Tôi cứ ngẫm nghĩ mãi, tính cách hào hoa của người Hà Nội ở đâu, phong nhã văn minh ở đâu, thì thấy chất Hà Nội kém quá, thấy xấu hổ cho người Hà Nội. Tuy nhiên, tôi cho rằng những người đó chưa hẳn là "người Hà Nội". Những người ngắt cành, bẻ hoa chủ yếu là thanh niên.

Lớp thanh niên Hà Nội hiện giờ là ai, họ ứng xử như thế nào? Có nhiều người nhập cư về Hà Nội, họ mang tác phong của địa phương cũ, về đây, pha loãng "chất Hà Nội". Những hành động bẻ cành, phá hoa chỉ của một bộ phận nhỏ, nhưng tác động của nó thì rất lớn và để lại hậu quả, tiếng xấu cho người Hà Nội nói chung". (VnExpress, 5/11)

Lại một lần nữa "chất" Hà Nội là như thế nào lại được đem ra bàn thảo, cùng với đó là việc người Hà Nội có xứng danh thanh lịch khi "đổ tại" người nhập cư khiến mình mang tiếng?

Riêng nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn thì có một cái nhìn khác: "Nếu trên đường đến với một lễ hội trang trọng, người ta có một không gian rộng rãi để thở, không bị chen lấn, không bị các chủ bãi xe chặt chém, không bị móc túi, đến nơi có chỗ đàng hoàng để thưởng ngoạn cảnh đẹp... Tôi tin người ta sẽ trở thành người lịch sự lập tức". (Tuổi Trẻ, 2/1)

Bứng cây xanh đường phố đem vào resort!

Những cây bàng biển con trên đường Trần Phú (Tuy Hòa) vừa được trồng lại sau khi cây lớn "chuyển khẩu" (Ảnh: Thanh Niên)

Đó là "hành động ấn tượng" của công ty Thuận Thảo (ở Tuy Hòa, Phú Yên), với Tổng giám đốc là bà Võ Thị Thanh.

50 nhân công và xe tải loại 1,5 tấn do của Công ty này đã "cả gan" đào bứng và vận chuyển nhiều cây xanh lâu năm dọc đường Trần Phú để "chuyển khẩu" về khu resort thể thao-giải trí-nghỉ dưỡng cao cấp Thuận Thảo nằm gần đó.

Vụ việc được phát hiện, lập biên bản, có chữ ký của bà Võ Thị Thanh. Tại hiện trường, bà Thanh cho rằng đã được sự đồng ý của lãnh đạo TP Tuy Hòa nhưng chưa kịp báo cho chính quyền phường và công ty Thuận Thảo sẽ thay thế lại cây con ngay vị trí đã bứng cây lớn. Lý do vì sao phải đào cây ban đêm thì được giải thích là để cây... dễ sống.

UBND TP Tuy Hòa nói việc làm ngang ngược trên "không hề" được phép của Thành phố. Được biết, khu resort kia sắp khai trương vào Tết Kỷ Sửu này nên chắc bấn thời gian quá, muốn có cây đẹp cho sang nên mở mắt... làm liều! Hiện chưa rõ công ty này sẽ bị xử lý thế nào. (Thanh Niên, 5/1)

"Biết trả lời thế nào đây trước một chuyện bịa đặt hoàn toàn?"

HLV Calisto

HLV Calisto chỉ còn biết nhún vai và buông một câu như thế khi tờ Thể thao 24h "bịa chuyện" về ông. Báo này cho rằng ông Calisto đã ký bản hợp đồng ghi nhớ về làm giám đốc kỹ thuật cho đội bóng Bình Dương ở mùa bóng 2010. Cùng với đó, tiền vệ Minh Phương cũng rời Đồng Tâm Long An để đến với Bình Dương.

Cũng tờ báo này giải thích cặn kẽ lý do ông Calisto dứt tình với Đồng Tâm Long An vì đội bóng này thiếu tham vọng, trong lúc các đội khác sắm cầu thủ xịn ào ào thì bầu Thắng lại không chịu mở thêm hầu bao để tăng cường lực lượng.

Trong khi đó, thực tế là hợp đồng với HLV Calisto kéo dài đến 2011 và với Minh Phương đến 2012. "Chưa kể chuyện tình nghĩa, nếu không còn làm cho đội tuyển VN hoặc Đồng Tâm thì ông Calisto sẽ về nước chứ không đời nào chuyển sang đội khác" - Giám đốc điêu hành của CLB Đồng Tâm Long An Phạm Phú Hòa nói.

Cũng liên quan đến ông Calisto; trước đó, HLV trưởng của "Nhà vô địch bóng đá Đông Nam Á" đã dẫn các cầu thủ đến thăm con nuôi và sáng 7/1, toàn đội tuyển đã tham dự lễ báo công đầu tiên trong lịch sử bóng đá VN tại Lăng Bác Hồ. (VietNamNet - 7/1, Tuổi Trẻ - 8/1)

Thursday, January 8, 2009

Software Quality Assurance Tools

I. Test Case Management

1. Testopia - FREE

Testopia is a test case management extension for Bugzilla. It is designed to be a generic tool for tracking test cases, allowing for testing organizations to integrate bug reporting with their test case run results. Though it is designed with software testing in mind, it can be used to track testing on virtually anything in the engineering process.

http://www.mozilla.org/projects/testopia/

2. TestLink - FREE

TestLink enables easily to create and manage Test cases as well as organize them into Test plans. These Test plans allow team members to execute Test cases and track test results dynamically, generate reports, trace software requirements, prioritize and assign tasks. Read more about implemented features and try demo pages.

The tool has web based interface with PHP and background database MySQL, Postgres or MS-SQL. It cooperates with known Bug tracking systems as is Bugzilla, Mantis, etc.

TestLink is web based tool under the GPL license (free to use). The project is maintained by Open community of testers. Many developers on the team hold Quality Assurance Management positions and understand the needs of QA teams. Improve your testing processes and lifecycle with us. TestLink makes Testing process easy and organized

http://testlink.org

II. Bug Management

1. Bugzilla - FREE


Bugzilla is a "Defect Tracking System" or "Bug-Tracking System". Defect Tracking Systems allow individual or groups of developers to keep track of outstanding bugs in their product effectively. Most commercial defect-tracking software vendors charge enormous licensing fees. Despite being "free", Bugzilla has many features its expensive counterparts lack. Consequently, Bugzilla has quickly become a favorite of hundreds of organizations across the globe.

http://www.bugzilla.org

2. BugSherpa - Inexpensive Subscription

BugSherpa is the easiest and most cost-effective quality assurance tool for website development — or any project that requires debugging.

Its simple interface, smart workflow and automated decision trees make bug-tracking a breeze.

http://www.bugsherpa.com/

III. Automation

1. Selenium - FREE

Selenium is a suite of tools to automate web app testing across many platforms.

Selenium...


http://seleniumhq.org/

Saturday, January 3, 2009

Decision Making - Intro


Mỗi chúng ta luôn phải đưa ra quyết định cho bản thân hay thậm chí ảnh hưởng lên người khác và để tránh những sai lầm hoặc những quyết định không mang lại hiệu quả, tôi nghĩ kỹ năng ra quyết định là điều tối cần thiết mà mỗi con người trong xã hội hiện nay cần được học. Ở các quốc gia phát triển với nền giáo dục tiên tiến, đây được xem như là những kỹ năng sống hữu ích và họ đã đào tạo rất tốt về vấn đề này. Ngược lại, ở Việt Nam, từ mẫu giáo cho đến tốt nghiệp đại học, chúng ta đã và đang rất thiếu những kỹ năng sống nói chung vì rõ ràng nền giáo dục của ta đã không xem trọng những vấn đề trên.

Tôi thử tìm kiếm trên Google với từ khóa "kỹ năng ra quyết định" và tìm được hầu hết là những thông tin rời rạc, trong số đó có 2 tài liệu nhưng theo tôi hầu như không giúp được cho chúng ta trong việc ra một quyết định nào đó.

Tài liệu 1:

1. Kỹ năng ra quyết định là gì?

Kỹ năng ra quyết định là một loạt các kết luận và hoạt động của bản thân để đưa ra một quyết định đảm bảo đạt được một kết quả nào đó theo mong muốn của bản thân.

Những người thành công thích cảm giác tự tin do biết cách lựa chọn khôn ngoan thích hợp. Cùng với việc rèn luyện, bạn có thể cải thiện khả năng đưa ra những quyết định tốt cho mình trong mọi lĩnh vực của cuộc sống - riêng tư, tài chính và nghề nghiệp - vì cuộc sống bao gồm rất nhiều quyết định và những lựa chọn tốt nhất là chìa khoá cho sự thành công của bạn. Khả năng đưa ra quyết định tốt có thể giúp bạn:

* Đạt được mục đích đã đề ra trong học tập, trong cuộc sống ở gia đình và nhà trường cũng như cuộc sống tương lai của bạn.
* Tránh được những sai lầm có thể để lại hậu quả không tốt cho bạn.

Với các bạn học sinh còn nhỏ tuổi, việc đưa ra một quyết định chín chắn là rất có lợi và đó là một trong những dấu hiệu bạn đã khôn ngoan hơn, trưởng thành hơn. Cho dù bạn đang học, đang làm việc, kiếm tiền hay đang đi chơi cùng bạn bè thì điều quan trọng là vẫn phải nghĩ về những hậu quả trước khi bạn đưa ra một quyết định.

Sau đây là một ví dụ:

Hãy tưởng tượng bạn đang đi chơi cùng bạn bè, một người bạn rủ bạn hút thử một điếu thuốc lá, bạn sẽ từ chối hay nhận lời? Hoặc vào một ngày nghỉ, vài bạn hàng xóm rủ bạn đi tắm ở suối, nhưng bạn không biết bơi. Bạn sẽ từ chối hay nhận lời, từ chối thế nào hay bạn phải nghĩ đến một giải pháp nào đó?

Cuộc sống là vậy đó! Chúng ta luôn phải đưa ra quyết định và phải có trách nhiệm với quyết định của mình. Quyết định là quá trình lựa chọn bạn phải làm gì bằng việc xem xét các hậu quả của những lựa chọn khác nhau mà có thể xảy ra.

2. Các bước để đưa ra một quyết định

Trong cuộc sống, có những quyết định rất đơn giản, chỉ cần một "tích tắc" là chúng ta đã có thể cho "ra đời" một quyết định đúng. Ví dụ như: sẽ quyết định hôm nay mình phải mặc bộ quần áo nào đến trường? ( Dù bạn mặc quần áo màu gì đến trường cũng không gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống của bạn).

Nhưng cũng có những quyết định rất phức tạp đòi hỏi chúng ta phải suy nghĩ, có thể hàng ngày, hàng giờ và đôi khi còn cần phải tham khảo các ý kiến từ những người khác. Vậy với những quyết định phức tạp thì bạn sẽ làm gì để đưa ra một quyết định chín chắn cho mình? Trong trường hợp này, bạn hãy tham khảo và làm theo những bước sau đây:

Bước 1: Hiểu vấn đề

* Bạn phải quyết định điều gì?
* Đảm bảo là bạn phải tập trung chính xác vào vấn đề mà gây ra sự rắc rối.

Để hiểu rõ vấn đề, bạn hãy đặt câu hỏi: “Ta cần quyết định điều gì?” và tự trả lời. Ví dụ: Vấn đề cần quyết định của bạn là “Có nên bỏ đội bóng đá để tham gia đội cầu lông không?”

Bước 2: Nhận định các giải pháp

* Những lựa chọn của bạn là gì? ( Ví dụ: Bỏ đội bóng, sang đội cầu lông/ Không bỏ đội bóng mà vẫn tham gia đội cầu lông/ Duy trì tham gia đội bóng nhưng không tham gia đội cầu lông)
* Nghĩ đến các cách mà bạn có thể giải quyết được vấn đề. ( Với mỗi lựa chọn kể trên, bạn sẽ phải làm gì để đạt được điều bạn mong muốn?)
* Tham khảo ý kiến từ những người khác, có thể là bố mẹ, thầy cô, bạn bè hoặc những người mà bạn cảm thấy tin tưởng.
* Lắng nghe những ý kiến góp ý và phân tích trên cơ sở thực tế của bản thân.

Bước 3: Đưa ra các lý lẽ tán thành và phản đối của mỗi lựa chọn

* Lựa chọn một số giải pháp thực thi. ( Ví dụ: Bạn chọn cả hai phương án là không bỏ đội bóng nhưng cũng không tham gia đội cầu lông và vừa tham gia đội bóng vừa tham gia đội cầu lông)
* Suy nghĩ và so sánh đến ưu điểm, nhược điểm của từng giải pháp.
* Xác định hậu quả tiềm tàng và các kết quả có thể đạt được cho mỗi lựa chọn và ảnh hưởng của nó đối với người khác.

Bước 4: Quyết định đâu là giải pháp tốt nhất, sau đó làm theo giải pháp đó

* Kết hợp tất cả các thông tin để quyết định đâu là sự lựa chọn tốt nhất.
* Quyết định và thực hiện.
* Chịu trách nhiệm về quyết định và hành động của mình.

3. Những điều “nên” và “không nên” khi ra quyết định.

3. 1. Những điều “nên”.

* Trung thực trong việc xác định và đánh giá vấn đề
* Chấp nhận trách nhiệm cho các quyết định trong cuộc sống của mình
* Sử dụng thời gian một cách khôn ngoan khi bạn quyết định – Sử dụng tối đa thời gian mà bạn cần để không tạo thêm vấn đề mới
* Có sự tự tin trong khả năng đưa ra quyết định của mình – và khả năng học hỏi từ những sai lầm của bạn nữa.

3. 2. Những điều “không nên”

* Không nên có những mong muốn không thực tế cho bản thân bạn – chắc chắn sớm hay muộn bạn cũng sẽ có quyết định sai
* Không nên vội vàng quyết định, trừ khi thật cần thiết. Cần tuân thủ theo 4 bước khi đưa ra quyết định .
* Không nên làm những điều mà “làm cũng được, không làm cũng chẳng sao”.
* Không lên lừa gạt bản thân mình bằng cách chọn những giải pháp dễ dàng và thuận lợi – nhưng không giải quyết được vấn đề.
* Không nên né tránh, chần chừ khi cần ra quyết định. Bạn hãy dũng cảm ra quyết định cho bản thân và chịu trách nhiệm trước quyết định ấy. Không làm điều gì, không quyết định được một vấn đề gì… không phải là người “khôn ngoan” mà là người “chậm chạp”.

Ghi nhớ: Đưa ra quyết định thì dễ – Nhưng để đưa ra quyết định đúng yêu cầu phải có kiến thức và kỹ năng.

Huy là học sinh lớp 5. Huy có một người bạn thân tên là Hoàng đang học lớp 7. Hàng ngày hai bạn thường đi chơi, học nhóm cùng nhau. Bố mẹ Huy rất quý Hoàng vì thấy Huy và Hoàng thân thiết như hai anh em một nhà.

Một hôm Hoàng đưa cho Huy điếu thuốc lá và bảo : « Là con trai phải bíêt hút thuốc lá, nếu không thì là con gái ». Tuy rất nể Hoàng, nhưng Huy cũng đắn đo suy nghĩ, bởi Huy biết hút thuốc lá rất có hại cho sức khoẻ. Huy muốn từ chối, nhưng lại sợ Hoàng phật lòng. Chính Hoàng đã kèm cặp cho Huy từ một học sinh kém về môn Toán trở thành học sinh giỏi. Chính Hoàng đã dẫn dắt Huy tham gia đội bóng đá của trường và bảo vệ Huy khi có một số bạn lớn tuổi bắt nạt. Càng nghĩ, Huy càng khó quyết định.

Rồi Huy đem câu chuyện này hỏi Lan, một bạn gái thân học cùng lớp của Huy. Lan nói : « Thuốc lá không làm cậu trở thành con trai đâu. Có bao nhiêu người thanh niên trưởng thành, học giỏi, họ có hút thuốc đâu mà vẫn được mọi người yêu mến, kính trọng. Cậu chớ thử, lỡ may thành nghiện thì chết ».

Sau khi nhận được lời khuyên như vậy Huy đã quyết định sẽ không thử hút thuốc lá, cho dù Hoàng có giận hay không chơi với Huy chăng nữa. Huy cảm thấy thật thoải mái và tự tin hơn khi đã nói KHÔNG với thuốc lá.

Sau đây là câu hỏi dành cho bạn:

· Hãy thử đặt bạn vào tình huống của Huy, bạn sẽ làm gì?

· Bạn có cân nhắc kĩ trước khi đi đến quyết định của mình không?

· Với mỗi phương án giải quyết (hút hoặc từ chối) bạn có cân nhắc và lường trước các kết quả và hậu quả của nó không?

· Khi cảm thấy mình chưa tự tin trong quyết định của mình, bạn có cảm thấy thoải mái và tự tin khi tham khảo ý kiến từ những người khác không?
Nếu những câu hỏi trên trả lời là có thì bạn có thể yên tâm trong các quyết định của mình.

Tài liệu 2:

1 - Khái niệm

Nội dung của một quyết định là nhằm để trả lời được các câu hỏi sau đây: Làm gì? Ai làm? Khi nào làm? Làm ở đâu? Điều kiện vật chất để thực hiện là gì? Làm như thế nào? Bao giờ kết thúc? Kết quả tối thiểu phải đạt là gì? Tổ chức kiểm tra và tổng kết báo cáo như thế nào?

2 - Các nguyên tắc cơ bản ra quyết định

a. Nguyên tắc về định nghĩa

Muốn giải quyết có hiệu lực một vấn đề, đầu tiên phải hiểu rõ vấn đề đó. Thời gian dùng để tìm ra giải pháp cho một vấn đề thường là vô ích, bởi vì người ta hay tự thỏa mãn trong việc xử lý các diễn biến của nó mà quên không bàn tới nội dung sâu sắc của nó.

b. Nguyên tắc về sự xác minh đầy đủ

Tất cả mọi quyết định lôgic phải được dựa trên những cơ sở vững chắc. Người ta phải bảo vệ được quyết định đã đề ra bằng cả một tổng thể những sự việc hiển nhiên và có thể kiểm tra lại để chứng tỏ quyết định đó là hợp lý và lôgic. Mà một người khác nếu quan sát tình hình cũng dưới góc độ đó và trong hoàn cảnh đó, thì dù họ có thể có những ý kiến bất đồng hay những định kiến và lợi ích khác thì họ cũng buộc phải đi tới cùng kết luận đó.

c. Nguyên tắc về sự đồng nhất

Thực tế thường xảy ra tình trạng cùng một sự việc, có thể có nhiều quan điểm, nhiều cách nhìn nhận khác nhau tùy thuộc vào người quan sát và không gian, thời gian diễn ra sự việc đó. Chẳng hạn, cạnh tranh dưới cơ chế quản lý bao cấp của các nước XHCN bị coi là một hiện tượng xấu, thì ngày nay tất cả các nước thực hành nền kinh tế thị trường đều coi là một hiện tượng tất yếu và lành mạnh. Cho nên ta cần phải xác định một cách rõ ràng những sự việc và để làm việc đó, cần phải tin chắc rằng ta đã nghĩ tới những sự khác nhau có thể có do các sự thay đổi về địa điểm hay về thời đại gây ra.

3 - Yêu cầu với các quyết định

a. Tính khách quan và khoa học

Các quyết định là cơ sở quan trọng đảm bảo cho tính hiện thực và hiệu quả của việc thực hiện chúng, cho nên nó không được chủ quan tùy tiện, thoát ly thực tế. Vì quyết định là sản phẩm chủ quan sáng tạo của con người, do đó đảm bảo tính khách quan không phải là việc đơn giản, nhất là trong những trường hợp việc thực hiện các quyết định có liên quan đến lợi ích của người ra quyết định.

Tính khoa học của các quyết định là sự thể hiện của những cơ sở, căn cứ, thông tin, nhận thức, kinh nghiệm của nhà quản trị trong việc xử lý, giải quyết những tình huống cụ thể xuất hiện đòi hỏi có sự can thiệp bằng các quyết định của họ, nó phải tuân thủ đòi hỏi của các quy luật khách quan

b. Tính có định hướng

Một quyết định quản trị bao giờ cũng phải nhằm vào các đối tượng nhất định, có mục đích, mục tiêu, tiêu chuẩn xác định. Việc định hướng của quyết định nhằm để người thực hiện thấy được phương hướng công việc cần làm, các mục tiêu phải đạt. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các quyết định có tính lựa chọn mà người thực hiện được phép linh hoạt hơn, sáng tạo hơn trong quá trình thực hiện quyết định.

c. Tính hệ thống

Yêu cầu tính hệ thống đối với các quyết định trong quản trị kinh doanh đòi hỏi mỗi một quyết định đưa ra phải nhằm đạt được một nhiệm vụ nhất định, nằm trong một tổng thể các quyết định đã có và sẽ có nhằm đạt tới mục đích chung.

d. Tính tối ưu

Trước mỗi vấn đề đặt ra cho doanh nghiệp thường có thể xây dựng được nhiều phương án khác nhau cùng nhằm đạt tới mục tiêu. Yêu cầu phải đảm bảo tính tối ưu có nghĩa là quyết định sẽ đưa ra để thực hiện phải là quyết định có phương án tốt hơn những phương án quản trị khác và trong trường hợp có thể được thì nó phải là phương án quyết định tốt nhất.

e. Tính cô đọng dễ hiểu

Dù được biểu hiện dưới hình thức nào các quyết định đều phải ngắn gọn, dễ hiểu, để một mặt tiết kiệm được thông tin tiện lợi cho việc bảo mật và di chuyển, mặt khác làm cho chúng đỡ phức tạp giúp cho người thực hiện tránh việc hiểu sai lệch về mục tiêu, phương tiện và cách thức thực hiện.

f. Tính pháp lý

Đòi hỏi các quyết định đưa ra phải hợp pháp và các cấp thực hiện phải thực hiện nghiêm chỉnh.

g. Tính góc độ đa dạng hợp lý

Trong nhiều trường hợp các quyết định có thể phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Những quyết định quá cứng nhắc sẽ khó thực hiện và khi có biến động của môi trường sẽ khó điều chỉnh được.

h. Tính cụ thể về thời gian thực hiện

Trong mỗi quyết định cần bảo đảm những quy định về mặt thời gian triển khai, thực hiện và hoàn thành để cấp thực hiện không được kéo dài thời gian thực hiện.

4 - Các bước ra quyết định

Quá trình đề ra quyết định bao gồm các bước sau:

a. Sơ bộ đề ra nhiệm vụ

Quá trình ra quyết định phải bắt đầu từ việc đề ra nhiệm vụ, nhưng không phải bao giờ cũng đề ra được ngay nhiệm vụ môt cách chính xác. Tùy theo mức độ nghiên cứu những vấn đề mới xuất hiện, giải quyết những vấn đề này có ảnh hưởng nhiều hay ít đến kết quả của quyết định. Vì thế, trong quá trình đề ra quyết định, phải làm rõ thêm nhiệm vụ đã đề ra và đôi khi phải thay đổi nhiệm vụ. Khi đề ra nhiệm vụ, nếu tương tự như những nhiệm vụ đã được quyết định trước đây, có thể sử dụng kinh nghiệm đã có và đạt ngay được mức độ chính xác cao. Khi quyết định những nhiệm vụ có nội mới ở bước đầu phải sơ bộ đề ra nhiệm vụ và là rõ dần nó trong quá trình quyết định nhiệm vụ. Muốn đề ra nhiệm vụ, trước hết cần phải xác định: - Vì sao phải đề ra nhiệm vụ, nhiệm vụ đó thuộc loại nào, tính cấp bách của nó. - Tình huống nào trong sản xuất có liên quan đến nhiệm vụ đề ra, những nhân tố ảnh hưởng đến nhiệm vụ. - Khối lượng thông tin cần thiết đã có để đề ra nhiệm vụ, cách thu thập những thông tin còn thiếu.

b. Chọn tiêu chuẩn đánh giá các phương án và các mô hình xử lý

Muốn so sánh các phương án một cách khách quan để lựa chọn phương án tốt nhất cũng như thấy rõ khả năng thực hiện mục đích đề ra cần phải có tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả. Tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả phải thể hiện được bằng số lượng, cố gắng phản ánh đầy đủ nhất những kết quả dự tính sẽ đạt, phải cụ thể, dễ hiểu và đơn giản. Thường các tiêu chuẩn được chọn từ các chỉ tiêu: chi phí nhỏ nhất, năng suất cao nhất, sử dụng thiết bị nhiều nhất, sử dụng vốn sản xuất tốt nhất v.v... Tùy theo mục đích chính của nhiệm vụ được đề ra. Ngoài ra còn có nhiều chỉ tiêu: chất lượng sản phẩm làm ra, sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường v.v... Việc chọn các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả là quá trình quan trọng và phức tạp. Nếu không chú ý đến điều này, khi đề ra nhiệm vụ dễ nêu những mục đích chung chung, do đó dẫn tới những khó khăn lớn khi chọn quyết định. Các phương án của những quyết định phức tạp được nghiên cứu bằng mô hình toán học. Mô hình phản ánh hoặc tái tạo đối tượng, thay thế đối tượng để sau khi nghiên cứu mô hình thu được những thông tin về đối tượng đó. Mô hình của đối tượng đơn giản hơn và chỉ phản ánh những mặt cơ bản để đạt mục tiêu. Các mô hình cho phép nghiên cứu các phương án của quyết định với hao phí về sức lực, phương tiện và thời gian. Nhờ mô hình và máy vi tính người ta xác định nhanh chóng hiệu quả các phương án theo tiêu chuẩn đánh giá đã chọn. Trên cơ sở đó, có thể chọn được phương án quyết định tối ưu.

c. Thu thập thông tin để làm rõ nhiệm vụ đề ra

Chỉ có thể giải quyết đúng đắn một vấn đề nào đó nếu như có thông tin đầy đủ và chính xác. Lượng thông tin cần thiết phụ thuộc vào tính phức tạp của nhiệm vụ được xét và phụ thuộc vào trình độ thành thạo, kinh nghiệm của người ra quyết định. Người lãnh đạo lành nghề có kinh nghiệm khi giải quyết những vấn đề thường gặp, có thể bổ sung những tin đã nhận được, xuất phát từ kinh nghiệm của mình trong các trường hợp tương tự. Nhưng cần thiết phải thu thập mọi thông tin, nếu điều kiện cho phép, về tình huống nhất định. Nếu thông tin chưa đủ để quyết định vấn đề một cách chắc chắn, phải có biện pháp bổ sung tin. Đôi khi cần giải quyết những vấn đề cấp bách và quan trọng, người lãnh đạo có thể trực tiếp tìm hiểu tình hình tại chỗ. Công việc này thường không tốn nhiều thời gian mà lại giúp cho người lãnh đạo có thông tin cần thiết, đầy đủ và chính xác nhất. Không phải tất cả mọi thông tin thu nhận được luôn luôn chính xác đầy đủ. Trong một số trường hợp, thông tin bị sai lệch đi một cách có ý thức do xuất phát từ các lợi ích cục bộ, hoặc do phải truyền đạt quá nhiều cấp bậc. Nhưng đôi khi thông tin bị méo đi một cách vô ý thức vì cùng một hiện tượng những người khác nhau có thể có những ý kiến chủ quan khác nhau hoặc trong cạnh tranh nhiều thông tin giả (nhiễu) được các đối thủ tung ra để đánh lạc hướng đối phương v.v... Cho nên, người lãnh đạo phải chú ý tất cả những điều đó khi đánh giá các nguồn thông tin.

d. Chính thức đề ra nhiệm vụ

Bước này có ý nghĩa rất quan trọng để đề ra quyết định đúng đắn. Chỉ có thể chính thức đề ra nhiệm vụ sau khi xử lý các thông tin thu được do kết quả nghiên cứu về tính chất của nhiệm vụ, tính cấp bách của việc giải quyết nhiệm vụ đó, tình huống phát sinh, việc xác định mục đích và tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả.

e. Dự kiến các phương án quyết định

Nêu những phương án quyết định sơ bộ trình bày dưới dạng kiến nghị. Những phương án sơ bộ này thường xuất hiện ngay ở bước đề ra nhiệm vụ. Cần xem xét kỹ lưỡng mọi phương án quyết định có thể, ngay cả đối với những phương án mà mới nhìn qua tưởng như không thực hiện được. Trước hết, nên sử dụng kinh nghiệm đã có khi giải quyết những vấn đề tương tự. Nếu như kinhnghiệm đó là kinh nghiệm tốt và những phương án riêng biệt đã cho những kết quả tốt thì nên đưa các phương án đó vào trong số các phương án quyết định. Tuy nhiên, không nên dừng lại ở đó mà nên tìm các phương pháp giải quyết nhiệm vụ có hiệu quả hơn. Có thể dùng phương pháp lập luận lôgic và trực giác của người lãnh đạo để lựa chọn phương án. Cần xác định xem xây dựng phương án nào thì có lợi, còn phương án nào khó thực hiện do nguyên nhân nào đó. Để lựa chọn lần cuối chỉ nên để lại nhữngà phương án quyết định thiết thực nhất, bởi vì số lượng các phương án càng nhiều thì càng khó phân tích, đánh giá hiệu quả của chúng.

f. Đề ra quyết định

Sau khi đánh giá những kết quả dự tính của quyết định và lựa chọn được phương án tốt nhất, chủ doanh nghiệp phải trực tiếp đề ra quyết định và chịu trách nhiệm trực tiếp về quyết định đó.

g. Truyền đạt quyết định đến người thi hành và lập kế hoạch tổ chức

Trước hết quyết định cần được nêu thành mệnh lệnh hay chỉ thị để có hiệu quả của một văn bản hành chính. Trong bản thân quyết định không phải chỉ dự tính làm cái gì mà còn phải quy định ai làm, ở đâu, khi nào làm và làm bằng cách nào, ai kiểm tra việc thực hiện quyết định, bao giờ thì kiểm tra và kiểm tra như thế nào? Tất cả những điều đó tạo thành những tiền đề cần thiết về tổ chức thực hiện quyết định. Tiếp theo là tuyên truyền và giải thích trong doanh nghiệp ý nghĩa và tầm quan trọng của quyết định đã đề ra, những kết quả có thể đạt được của quyết định ấy. Sau đó vạch phương trình thực hiện quyết định này. Kế hoạch tổ chức phải xuất phát từ việc quy định rõ giới hạn hiệu lực của quyết định và phải theo đúng thời hạn đó trong quá trình thực hiện. Việc tổ chức phải cụ thể và chi tiết, nghĩa là tùy theo tính chất và mức độ phức tạp của nhiệm vụ đã đề ra mà phân định toàn bộ khối lượng công việc theo các đối tượng và các khoảng thời gian. Trong kế hoạch phải nêu rõ: Ai lam? Và Bao giờ thì bắt đầu? Lúc nào thì kết thúc? Thực hiện bằng phương tiện nào? Trước khi chỉ đạo tiến trình thực hiện kế hoạch, cần chú ý đặc biệt vấn đề tuyển chọn cán bộ với số lượng cần thiết và chuyên môn thích hợp. Có ba yêu cầu quan trọng đối với cán bộ: có uy tín cao trong những vấn đề mà họ sẽ chỉ đạo giải quyết; được giao toàn quyền khi chỉ đạo thực hiện; có khả năng tiến hành kiểm tra. Người thực hiện việc kiểm tra nhất thiết không được dính líu về lợi ích vật chát với đối tượng bị kiểm tra. Kế hoạch tổ chức cần năng động, sao cho vào thời gian nhất định và tại một điểm nhất định có thể tập trung được lực lượng chủ yếu.

h. Kiểm tra việc thực hiện quyết định

Kiểm tra tình hình thực hiện quyết định có vai trò quan trọng và nó có hai ảnh hưởng tới thực tiễn kinh tế. Thứ nhất, kiểm tra tác động tới hành vi của con người, nâng cao trách nhiệm của họ và động viên họ thực hiện chính xác những hoạt động đã nằm trong kế hoach. Thứ hai, việc tiến hành kiểm tra liên tục thúc đẩy sự thực hiện kịp thời và có trình tự các nhiệm vụ đã đặt ra. Như vậy, tổ chức tốt việc kiểm tra sẽ đem lại cho quá trình thực hiện quyết định sự linh hoạt cần thiết; nếu không, xã hội sẽ chịu những thiệt hại lớn. Những thiệt hại đó bao hàm những sự trì trệ, sai hỏng v.v... xảy ra do các quyết định không được hoàn thành đúng thời hạn hoặc do kỷ luật lao động bị vi phạm. Từ đó, người ta thấy rõ mục đích của việc kiểm tra không chỉ là để kịp thời đề ra những biện pháp khắc phục những lệch lạc đã thấy, hoặc tốt hơn nữa là nhằm ngăn ngừa việc xảy ra những lệch lạc. Việc kiểm tra được tổ chức tốt sẽ là một sự liên hệ ngược có hiệu lực tốt, nếu không nó sẽ không giải quyết kịp thời các vấn đề đang xuất hiện, không khắc phục được các khâu yếu v.v... và quá trình quyết định khó tiến hành một cách bình thường.

i. Điều chỉnh quyết định

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự cần thiết phải điều chỉnh quyết định trong quá trình thực hiện chúng. Các nguyên nhân đó thường là: - Tổ chức không tốt việc thực hiện quyết định. - Có những thay đổi đột ngột do nguyên nhân bên ngoài gây ra. - Có sai lầm nghiêm trọng bản thân quyết định, và một số nguyên nhân khác. Không nên do dự trong việc điều chỉnh quyết định khi một tình huống đã hình thành làm cho một quyết định trước đây đã mất hiệu lực, không còn là một nhân tố tổ chức mà trái lại trên một chừng mực nào đó đang trở thành nhân tố phá hoại. Đối với các quyết định được đề ra trong điều kiện bất định, cần dự kiến trước những sửa đổi trong quá trình thực hiện chúng. Những điều kiện bất định thể hiện ở chỗ thông tin không đầy đủ, khiến cho tầm dự đoán bị thu hẹp đáng kể, nhưng nhiệm vụ lại yêu cầu phải đề ra quyết định không chờ đợi đến khi hoàn toàn hiểu rõ tình hình. Trong điều kiện như vậy, khi đề ra quyết định, chủ doanh nghiệp đã xuất phát từ chỗ là khi tình huống đã lộ rõ hoàn toàn hay khi đã tích lũy được kinh nghiệm cần thiết thì quyết định sẽ được sửa đổi. Sự điều chỉnh quyết định không nhất thiết là do xuất hiện tình huống bất lợi. Chẳng hạn, trong quá trình thực hiện quyết định có thể phát hiện ra những khả năng mới mà trước đó ta chưa dự kiến được, đem lại kết quả cao hơn kết quả dự định, vì thế cần có những sửa đổi quyết định. Chủ doanh nghiệp cần có bản lĩnh, đôi khi phải khắc phục cả sự phản đối trực tiếp để điều chỉnh quyết định, tránh để tình trạng quyết định quá vô lý gây nên tâm trạng chán chường cho những người thi hành. Mặt khác, cần chú ý rằng những sửa đổi nhỏ không căn bản sẽ tạo nên các xáo trộn về mặt tổ chức, gây ra sự mất tin tưởng ở tính ổn định của nhiệm vụ và dẫn đến những thiệt hại lớn hơn so với việc không sửa đổi.

j. Tổng kết tình hình thực hiện quyết định

Đây là một yếu tố quan trọng trong công tác quản lý quyết định doanh nghiệp. Trong mọi trường hợp, không kể là quyết định có được thực hiện đầy đủ và đúng hạn hay không, đều cần đúc kết các kết quả thực hiện quyết định. Qua việc đúc kết các kết quả, các tập thể biết được họ có tầm quan trọng xã hội như thế nào. Đó cũng là sự học tập thực tiễn ngay trên kinh nghiệm của mình, làm phong phú kho tàng kinh nghiệm quản lý, kiểm tra hiệu quả của cách đề ra và cách thực hiện quyết định quản lý. Trong quá trình tổng kết các kết quả, cần xem xét chu đáo, tất cả các giai đoạn công tác, phân tích rõ tất cả những thành công cũng như những sai lầm, thiếu sót, phát hiện hết các tiềm năng chưa được sử dụng. Hệ thống mọi chỉ tiêu và nhân tố của hoạt động kinh tế, mối liên hệ qua lại và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa chúng. Khi tổng kết cần xây dựng kế hoạch tổng kết, lựa chọn và kiểm tra những thông tin cần thiết, phân tích và so sánh các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, tìm ra nguyên nhân thành công hoặc thất bại và đánh giá tổng hợp.

5 - Trở ngại của chủ doanh nghiệp khi ra quyết định

Một vấn đề đã chín muồi và đã được đặt ra, song quyết định có đưa ra thực hiện được hay không còn tùy thuộc vào động cơ và bản lĩnh của của một giám đốc. Để có một quyết định đúng đắn phụ thuộc rất lớn vào động cơ của người quyết định ra nó. Những động cơ ảnh hưởng trực tiếp đến việc ra quyết định của giám đốc đó là: Lợi ích kinh tế (bao gồm lợi ích cá nhân, lợi ích doanh nghiệp và lợi ích của xã hội), các ràng buộc và uy tín, trách nhiệm của giám đốc. Ngoài việc phụ thuộc vào động cơ, quyết định còn phụ thuộc vào bản lĩnh của giám đốc tức là người giám đốc có dám chấp nhận rủi ro để vượt qua mọi trở ngại trong khi ra quyết định hay không. Các trở ngại thường xảy ra là sự thiếu chuẩn xác, thiếu đồng bộ hoặc bất hợp lý của hệ thống luật pháp Nhà nước, mâu thuẫn giữa tham vọng và khả năng có hạn, cuối cùng là sự biến động hàng ngày của thị trường. Tất cả những khó khăn đó đòi hỏi giám đốc phải có nghị lực mới ra quyết định kịp thời và có hiệu quả.
---------------------------------------------

Bạn cảm thấy thế nào sau khi đọc hết 2 tài liệu trên?

Friday, January 2, 2009

Personal Budget


It cannot be denied that financial independence (FI) is the indispensable factor for being happy in the whole life. But what does FI really mean? A common misconception is that it means being rich and wealthy and I believe there are many different definitions based upon different people and their circumstances. From my point of view, I think a true FI is that you have MORE MONEY THAN YOU NEED (not you want). That's very simple, huh? Let's imagine the day which you are free from worries about money as well as a need to depend on others for your livelihood.

Undoubtedly, it leads to two essential questions that you need to have the answers.

1. How much money do you earn? (income)
2. How much money do you spend? (expense)

I think if anyone cannot answer both questions, it's hard to achieve FI and you will always face with an uncertain financial state throughout your life.

I would suggest that everyone should have the personal budget plan for each year, at least having a clear view of our forecast finance, coupled with improving our cost effectiveness, controlling cost wisely between the projected and the actual. A tool, excel template file I downloaded from Microsoft Office Online (http://office.microsoft.com/en-us/templates/default.aspx) and edited a little bit to be more suitable for Vietnamese people who are living with family, will help you obtain FI easier.

Download here

Lễ hội phố hoa Hà Nội: Sao có thể như thế?!

Lễ hội phố hoa Hà Nội: Sao có thể như thế?!

Những manơcanh mặc áo dài được kết bằng hoa bị vặt trụi, ban tổ chức phải thay bằng áo vải và gom về một chỗ - Ảnh: Cù Zap
TT - Lần đầu tiên Hà Nội có phố hoa, lần đầu tiên người Hà Nội được dự một lễ hội đường phố lộng lẫy mà tinh tế như thế, do chính bàn tay và những tâm hồn yêu Hà Nội sáng tạo, không cần đến ngân sách nhà nước. Nhưng...

Nhưng cũng qua lễ hội lần đầu tiên thật sự xã hội hóa này, với hàng vạn con người Hà Nội đang thưởng thức lễ hội hoa đêm 31-12-2008, có thể thấy hết những mặt trái của văn hóa, của thói quen ứng xử, của tinh thần công dân...

Mạnh ai nấy phá

21g ngày 31-12-2008, phần lễ kết thúc. Ống kính truyền hình trực tiếp đóng lại. Các quan chức ra về. Bộ phận công an làm nhiệm vụ bảo vệ tháo dây giăng xung quanh khán đài, cho bà con vui hội có thể vào lễ đài thưởng thức những nét kiêu hãnh và tinh tế của đôi rồng chầu dưới chân tượng vua Lý Thái Tổ, do nghệ nhân Nguyễn Mạnh Hùng kỳ công làm suốt hơn một tháng trời. Tấn thảm kịch bắt đầu. Mạnh ai nấy vặt. Những vảy rồng được kết bằng những cánh hồng môn tơi tả. Cạnh đó, những chậu hoa cảnh bày trên sân khấu bị những con người ăn mặc rất thanh lịch thản nhiên... bê đi.

“Làm sao chúng tôi dám làm...”

Phố hoa Hà Nội không phải chỉ của nghệ nhân. Nó là tấm lòng của người yêu Hà Nội với thành phố của mình. Nhưng tình yêu không được đón nhận đúng mức mà còn bị hủy hoại thì tất yếu nó phải bị thui chột. Một thành viên ban tổ chức giọng khản đặc nói với chúng tôi qua điện thoại vào sáng 1-1-2009: “Thành phố ghi nhận thành công của phố hoa và yêu cầu chúng tôi giữ phố hoa thêm hai ngày, tức kéo dài đến 6-1 thay vì 4-1. Còn đề nghị chúng tôi làm phố hoa cả tết âm lịch. Nhưng như thế này thì làm sao chúng tôi dám làm, còn nhiệt huyết đâu nữa mà làm...”.

Những chiếc chuông gió, lồng chim... đang được cầm trên tay nhân viên ban tổ chức cũng bị cướp một cách rất thản nhiên. Một nhân viên bảo vệ phẫn nộ quá văng tục, người đàn ông vừa cướp chậu hoa rất đạo đức quay lại mắng: "Ăn nói vô văn hóa thế à!". Người bảo vệ trẻ nghẹn ngào: "Anh mới là người vô văn hóa, anh dẫn con theo mà vẫn ăn cướp hoa giữa đường thế à?". Người đàn ông thản nhiên ôm chậu hoa dắt con đi thẳng. Không một bóng dáng công an mặc sắc phục nào. Họ đã tản đi từ khi kết thúc phần lễ khai mạc. Chúng tôi hỏi ban tổ chức thì được biết: "Ðã có hợp đồng bảo vệ với công an thành phố nhưng họ bảo chỉ bảo vệ an ninh trật tự, còn các nghệ nhân và ban tổ chức phải tự bảo vệ lấy tài sản của mình".

Bên kia đường dãy phố Ðinh Tiên Hoàng sát bờ hồ Hoàn Kiếm, 300 nhân viên bảo vệ của Công ty bảo vệ Trường Sơn đang căng hết từng dây thần kinh để đối phó với những bàn tay vô tình cứ điềm nhiên thò ra vặt, ngắt, bẻ. Những bàn chân cứ hồn nhiên giẫm đạp để tìm một thế đứng đẹp, mong có một kiểu ảnh độc đáo đêm cuối năm. Cả một rừng lau trắng vừa mới phơ phất trước đó không đầy một giờ, chỉ sơ sểnh vài phút quay lại đã lưa thưa xơ xác. Cả một gánh hàng hoa bị nhấc gọn bởi một gia đình nào đó gồm đủ bố, mẹ, hai con nhỏ. Có cây trị giá đến 20 triệu đồng bị vặt không còn một cái lá. Những giá nến lung linh giữa phố bị thổi tắt và cướp sạch từng cây một. Thảm cỏ nhung mịn màng làm nền cho dãy phố gốm bị xéo nát...

Chưa hết, đến nửa đêm, cả ban tổ chức và toàn đội vệ sĩ hú hồn vì người dân quanh hồ đốt... thiên đăng, đèn bay lên rồi rơi xuống đúng vào mái lá của một shop hoa. Vệ sĩ ra sức dập lửa rồi báo công an quận ngay gần đó. Công an trả lời: không có luật nào cấm dân đốt đèn. Chiếc đèn được trả lại cho các chủ nhân vô tư của nó ngay sau đó.

Trắng đêm thức cùng hoa

Cửa hàng hoa lụa này phải phủ bạt và cử người trông vì sợ “hoa tặc” tấn công - Ảnh: Cù Zap

Ðêm 27-12-2008, hơn 40 thợ của làng nghề Pháp Vân đã phải đi bộ hơn 15km để khiêng hai con rồng từ làng mình đến chân tượng đài Lý Thái Tổ, họ lặng lẽ đi từ 12 giờ đêm đến tận 4 giờ sáng mới đến nơi.

Ðêm 28-12-2008, không ai trong số các nghệ nhân được chợp mắt vì tất cả phải cùng bà con họ hàng, bạn bè trân mình ra ôm lấy những chậu hoa, cành hoa cùng với cốt của những con rồng, con phượng mà mình vừa dựng xong trước cơn cuồng phong của hàng chục vạn người hâm mộ bóng đá đổ ra đường mừng đội tuyển VN chiến thắng. Hoa và cây đã bị hỏng đáng kể nhưng họ âm thầm làm lại, tự bỏ tiền ra mua thêm hoa, thêm cây, cái nào hỏng đến mức không sửa được thì làm mới. Tất cả cho một ngày hội đẹp đẽ của Hà Nội.

Và đến đêm 31-12... Chủ shop hoa Sáo - một trong những shop hoa nổi tiếng nhất Hà Nội về hoa cưới - cho biết chị đã từ chối hàng chục hợp đồng làm hoa cưới, trong đó có cả hợp đồng 150 triệu đồng ở khách sạn Melia, chỉ để toàn tâm toàn lực cho phố hoa, nhưng nhìn sự tàn phá này chị chịu không nổi. Nghệ nhân Nguyễn Mạnh Hùng mặt mày hốc hác vì năm đêm không ngủ, nhìn đôi rồng bị bóc vảy tả tơi, ứa nước mắt: "Sao người ta có thể đối xử với hoa như thế!".

Dù có bảo vệ nhưng nhiều bạn trẻ vẫn giẫm đạp lên hoa để tìm lối đi cho riêng mình - Ảnh: Cù Zap
Buồn như vậy, chán như vậy nhưng tất cả các nghệ nhân, các chủ hàng hoa lại gọi điện cho các mối cung cấp hoa mang hoa đến ngay trong đêm để "hàn gắn" lại những vết thương nham nhở của phố hoa. Ban tổ chức cho biết dù đã dự phòng kinh phí thay hoa tươi hằng ngày khoảng 10 triệu đồng/ngày, nhưng với sự tàn phá như đêm 31-12-2008 chắc chắn kinh phí mua hoa mới sẽ tăng ít nhất gấp đôi vì còn phải thay bông lau mới, cỏ nhung mới, nến mới... Ngoài ra còn có những thiệt hại không làm lại được như việc bê trộm các gánh hàng hoa, vặt trụi các cây thế quý...

Ðêm rất khuya, chúng tôi ra về trong khi dòng người vẫn nườm nượp chảy qua phố hoa. Ða số đi thưởng lãm hoa, nhiều lời trầm trồ khen ngợi. Nhưng cũng không ít bàn chân vô tình và những bàn tay tham lam chỉ chực thò ra bẻ, ngắt, phá...

Sáng năm mới hàng vạn người lại đổ về bờ hồ chiêm ngưỡng phố hoa. Có ai biết những người yêu hoa vừa trải qua một đêm bão táp. Hoa Hà Nội vì thế vẫn cần lắm tấm lòng của những công dân có ý thức.

THU HÀ